به گزارش ایرنا، تجربه بسیاری از کشورها نشان می‌دهد بازگشت موفق زندانیان به جامعه، بیش از هر چیز به فراهم شدن فرصت اشتغال و کسب درآمد سالم پس از آزادی وابسته است. فردی که در دوران تحمل محکومیت مهارتی کاربردی فرا گرفته باشد، شانس بیشتری برای ورود به بازار کار خواهد داشت و همین موضوع احتمال بازگشت دوباره به چرخه جرم را کاهش می‌دهد.

بر همین اساس، سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور در سال‌های اخیر توسعه آموزش‌های مهارتی در زندان‌ها را به عنوان یکی از گروه‌های هدف خود دنبال کرده و خراسان جنوبی نیز در این زمینه از استان‌های فعال کشور به شمار می‌رود.

مهارت‌آموزی راه بازگشت به جامعه

در همین خصوص مدیرکل آموزش فنی و حرفه‌ای خراسان جنوبی می‌گوید: سال ۱۴۰۴ برای یک هزار و ۵۷۸ نفر از زندانیان زن و مرد این استان دوره‌های آموزشی مهارتی برگزار شده و این برنامه‌ها در سال جاری نیز توسعه خواهد یافت طوری که از ابتدای امسال ۲۲۶ آموزش مهارتی را کسب کردند.

حسن کامرانی‌فر با اشاره به همکاری نزدیک این اداره‌کل با اداره‌کل زندان‌ها، راه‌اندازی آزمون‌های آنلاین مهارتی در تمامی زندان‌های استان را از اقدامات مهم سال گذشته عنوان می‌کند و می‌افزاید: با مشارکت ۲ دستگاه، زیرساخت‌های لازم برای برگزاری آزمون‌های الکترونیکی فراهم شده و زندانیان می‌توانند همانند سایر مهارت‌آموزان، گواهینامه رسمی مهارت دریافت کنند.

,ی با تأکید بر نقش مهارت‌آموزی در بازگشت مؤثر زندانیان به جامعه اظهار می‌کند: هدف ما صرفا آموزش یک حرفه نیست، بلکه تلاش می‌کنیم با اعطای گواهینامه‌های معتبر و آموزش مهارت‌های مورد نیاز بازار کار، زمینه اشتغال پایدار مددجویان پس از آزادی فراهم شود؛ زیرا اشتغال، مهم‌ترین عامل کاهش آسیب‌های اجتماعی و پیشگیری از بازگشت دوباره به چرخه جرم است.

کامرانی‌فر با اشاره به گستره فعالیت‌های آموزشی این اداره‌کل گفت: آموزش زندانیان یکی از ۱۹ گروه هدف سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای است و در کنار آموزش در مراکز ثابت، پادگان‌ها، دانشگاه‌ها و محیط‌های کار واقعی، این طرح به صورت مستمر در زندان‌های استان نیز اجرا می‌شود تا هیچ فردی به دلیل شرایط خاص از فرصت یادگیری مهارت و ورود به بازار کار محروم نماند.

گواهی معتبر حلقه اتصال آموزش به اشتغال

دریافت گواهینامه معتبر مهارتی، حلقه اتصال آموزش به اشتغال محسوب می‌شود؛ موضوعی که می‌تواند پس از آزادی، امکان فعالیت در مشاغل مختلف یا حتی راه‌اندازی کسب‌وکارهای کوچک را برای زندانیان فراهم کند.

خراسان جنوبی طی سال‌های اخیر تلاش کرده آموزش‌های مهارتی را به سمت نیازهای واقعی بازار کار هدایت کند؛ موضوعی که در بخش‌های مختلف از جمله آموزش صنایع، انرژی‌های تجدیدپذیر، فناوری اطلاعات و مشاغل خدماتی نیز دنبال می‌شود و بخشی از این ظرفیت می‌تواند در اختیار زندانیان قرار گیرد.

از سوی دیگر، مسابقات مهارتی ویژه زندانیان که نخستین بار با ابتکار خراسان جنوبی برگزار شد، اکنون به الگویی در سطح کشور تبدیل شده است. به گفته کامرانی‌فر، این تجربه پس از موفقیت در استان، به سایر استان‌ها نیز تعمیم یافته و در قالب برنامه کشوری اجرا می‌شود.

کارشناسان حوزه اصلاح و تربیت معتقدند؛ اشتغال پایدار یکی از مهم‌ترین عوامل کاهش بازگشت مجدد محکومان به زندان است. به همین دلیل، سرمایه‌گذاری در آموزش‌های مهارتی را باید نوعی سرمایه‌گذاری اجتماعی دانست؛ زیرا علاوه بر کمک به توانمندسازی افراد، هزینه‌های ناشی از تکرار جرم و آسیب‌های اجتماعی را نیز کاهش می‌دهد.

همزمان، همکاری میان دستگاه قضایی، اداره‌کل زندان‌ها و آموزش فنی و حرفه‌ای نشان می‌دهد تحقق اهداف بازپروری، نیازمند مشارکت فرابخشی است. آموزش، زمانی اثربخش خواهد بود که در کنار آن زمینه دریافت گواهینامه، اتصال به بازار کار، حمایت از اشتغال و پذیرش اجتماعی نیز فراهم شود.

توسعه این آموزش‌ها، تجهیز کارگاه‌های مهارتی در زندان‌ها، گسترش رشته‌های مورد نیاز بازار و استمرار همکاری میان نهادهای متولی، می‌تواند الگویی مؤثر برای تحقق اهداف اصلاح و تربیت باشد؛ الگویی که در آن، «مهارت» به جای صرفاً گذراندن دوران محکومیت، به سرمایه‌ای برای آغاز دوباره زندگی تبدیل می‌شود.

باز اجتماعی شدن زندانیان با آموزش‌های مهارتی

در این میان، رئیس کل دادگستری خراسان جنوبی نیز با تأکید بر نقش آموزش‌های مهارتی در اصلاح و بازاجتماعی شدن زندانیان، خواستار توسعه کمی و کیفی این آموزش‌ها شد.

محمد جعفر عبداللهی با بیان اینکه اقدامات ارزشمندی در حوزه مهارت‌آموزی زندانیان استان انجام شده است، گفت: از آموزش‌های فنی و حرفه‌ای در زندان‌ها رضایت داریم، اما نباید به آموزش یک مهارت اولیه بسنده کرد؛ زندانیانی که سال‌های طولانی دوران محکومیت خود را سپری می‌کنند باید در طول این مدت به صورت مستمر مهارت‌افزایی کنند تا هنگام بازگشت به جامعه از توانایی لازم برای اشتغال برخوردار باشند.

وی اشتغال را یکی از مهم‌ترین عوامل پیشگیری از تکرار جرم دانست و افزود: هدف از آموزش در زندان تنها گذراندن یک دوره آموزشی نیست، بلکه باید زندانی پس از آزادی بتواند با تکیه بر مهارتی که آموخته، زندگی خود را اداره کند و به جای بازگشت به چرخه آسیب، وارد بازار کار شود.

رئیس کل دادگستری خراسان جنوبی با اشاره به نقش مهارت در توسعه اقتصادی کشور اظهار کرد: سرمایه انسانی مهم‌ترین پایه تولید و اقتصاد است. تجهیزات، ماشین‌آلات و فناوری بدون نیروی انسانی ماهر کارایی ندارند، از این رو سرمایه‌گذاری در آموزش مهارت، سرمایه‌گذاری برای توسعه و امنیت اجتماعی است.

عبداللهی همچنین با اشاره به عملکرد آموزش فنی و حرفه‌ای استان گفت: کسب هشت مدال ملی مهارت و اشتغال ۶۵ درصد مهارت‌آموزانی که با هدف ورود به بازار کار آموزش دیده‌اند، نشان می‌دهد آموزش‌های مهارتی در خراسان جنوبی اثربخش بوده و باید این تجربه در حوزه زندان‌ها و سایر اقشار آسیب‌پذیر نیز بیش از گذشته تقویت شود.

وی با تأکید بر ضرورت هم‌افزایی دستگاه‌های اجرایی یادآور شد: هر فردی که مهارتی فرا بگیرد، یک گام از آسیب‌های اجتماعی فاصله می‌گیرد؛ بنابراین همکاری دستگاه قضایی، اداره‌کل زندان‌ها، آموزش فنی و حرفه‌ای و سایر نهادهای حمایتی می‌تواند زمینه اشتغال پایدار، کاهش بازگشت مجدد زندانیان به جرم و ارتقای امنیت اجتماعی را فراهم کند.